Posts
දේශීය නර්තන සම්ප්රදායයන් වන උඩරට,පහතරට හා සබරගමු නර්තන සම්ප්රදායත්රය පිළිබඳ අධ්යයනයේ දී ඒවා අතීතයේ සිට වර්තමානය දක්වා අධ්යාපනික වශයෙන් ව්යාහාර වූ ආකාරය, එහි දී නර්තන සම්ප්රදායයන් හි සිදු වූ වෙනස්කම් ආදී බොහෝ කරුණු කාරණාවන් පිළිබඳව අවබෝධ කර ගත හැකිවේ. වත්මන් අධ්යාපන පද්ධතිය තුළට නර්තන විෂය අන්තර්ගත වීමට පෙර දේශීය නර්තනයේ අධ්යාපනික ව්යාවහාරය පිළිබඳව මෙහිදී අධ්යයනය කෙරේ.
උඩරට,පහතරට හා සබරගමු යන දේශීය නර්තන සම්ප්රදායත්රයේ අධ්යාපනික ව්යාවහාරය පිළිබඳව අවධානය යොමු කිරීමේ දී පැහැදිලි වන මූලිකම කරුණක් වන්නේ ගුරු ගෘහීය අධ්යාපන ක්රමය පදනම් කර ගනිමින් මුල් කාලීනව අධ්යාපනිකව ව්යාවහාර වූ දේශීය නර්තනය පසුකාලීනව සමාජය තුළ සිදු වූ වෙනස්කම් වලට අනූරූප වෙමින් වත්මනේ පවතින අධ්යාපනික ව්යාවහාරය දක්වා වෙනස් වෙමින් පැමිණ ඇති බවය. මෙහි දී ගුරු ගෘහීය අධ්යාපනය යන්නෙන් අදහස් කරනු ලබන්නේ කිසියම් ශිල්ප ශාස්ත්රයක් ගුරුවරයාගේ නිවසේ සිට ඉගෙන ගැනීම හා ඉගැන්වීම යන්නයි. ප්රාග් බෞද්ධ යුගයේ ප්රභවය ලැබූ පාරම්පරික නර්තන සම්ප්රදායය හා බැඳී පවතින ඉපැරණි චාරිත්රය වූයේ ශිෂ්යයන් ගුරුවරයාගේ නිවසේ නේවාසිකව සිට නර්තනය භේරි වාදනය ඇතුළු සෙසු විෂයන් ඉගෙන ගැනීම හා අභ්යාසයේ යෙදීම වේ. (රාජපක්ෂ,2004)
ගුරු ගෘහීය අධ්යාපන ක්රමය පිළිබඳව අධ්යයනය කිරීමේ දී එහි වත්මන් අධ්යාපන ක්රම වල නොමැති සුවිශේෂතා රාශියක් දැක ගැනීමට හැකි වන බව පැහැදිලි කර ගත හැකි වේ. මෙකී අධ්යාපනයට කාලයක් හෝ විෂය සීමාවක් පනවා නොතිබීමෙන් නොවිධිමත් අධ්යාපනික ලක්ෂණ විද්යාමාන විය. ශිෂයෙකු ගුරු ඇසුරෙහි සිටින තාක් කල් ඔහුට ගුරුවරයා සතු වූ නෛසර්ගිකාංග ඉගෙනගැනීමට ලැබෙන්නේ ගුරුවරයා සමඟ නිරතුරුව පුරුදු පුහුණ වීමෙනි.(ලංකාතිලක,2004) ශාන්තිකර්ම පද්ධතිය හා පවතින නර්තනාංග ගායනා විධි, සැරසිලි සහ කැටයම් කලාව චිත්ර සහ මූර්ති ශිල්පය, වාද්ය භාණ්ඩ සැකැස්ම, රංග භාණ්ඩ සහ වස්ත්රාභරණ සැකැස්ම ඇතුළු ප්රායෝගික කොටස් ඉගෙන ගැනීමේ දී ඒ තුළ පවතින හරබර ගතිය ගැඹුරු පදනමක් මත ඉගැන්වීම ගුරුකුල අධ්යාපනකරණයේ ප්රමිතිය විය. (රාජපක්ෂ,2004)
අතීත ශි්ර ලංකාව තුළ පැවති සාම්ප්රදායික අධ්යාපන ක්රමයේ පොදු ලක්ෂණ ගුරු ගෘහීය අධ්යාපන ක්රමයට ද එකසේ අදාල විය. මෙබඳු ක්රමයක් තුළ පුද්ගලයාගේ සමාජානුයෝජනය ද ඔහුට යම් ශිල්පයක පුහුණුවක් ලබා දී යම් කර්මාන්තයකට හෝ වෘත්තියකට පිවිසවීම ද, සමාජයේ වටිනාකම් ඉගැන්වීම ද, සමාජයේ පොදු සමාජ සිරිත් විරිත් හා හැසිරීම් රටා පිළිගැන්වීම යනාදී මේ සියල්ල තනි ඉගෙනුම් පද්ධතියක අභේද්ය අංග විය. ගුරු ගෘහීය අධ්යාපන ක්රමය තුළ නර්තන අධ්යාපනය ලැබීමට අදාල වන්නාවූ අවශ්යතාවයන් රාශියක් පූර්ණය කිරීමට ශිෂ්යයාට සිදු විය. ඉපැරණි යුගයේ ගුරුකුල සංස්ථා ආචාර්යවරු විසින් නර්තනය හා භේරි වාදනය ඉගැන්වීම සඳහා ගුරු කුලයට පාරම්පරික ශිෂ්යයන් භාර ගැනීමේ දී එකී කාර්යයන් සඳහා අවශ්ය වන අඟ පසඟ සහජ හැකියාව, චරිතය හැදියාව සහ ශිල්ප ඉගෙනීම සඳහා යෝග්ය ග්රහ පිහිටීම පිළිබඳ පරික්ෂාකිරීම පිළිවෙතකි. මෙය ලාංකේය සාම්ප්රදායික අධ්යාපන ක්රමය තුළ තිබුණු පොදු ක්රමවේදය විය. ඒ අනුව ගුරු ගෘහීය අධ්යාපන ක්රමය තුළ සියලූ අංග ලක්ෂණ ඇතුළත්ව සාර්ථක අධ්යාපනයක් සිදු වූ බව සිතිය හැකි ය.
ගුරුකුල අධ්යාපනය හා බැඳී පවතින ශිල්ප විධි සියල්ලම පාහේ මුඛ පාඨ වශයෙන් සහ ප්රායෝගික වශයෙන් ප්රාග් බෞද්ධ යුගයේ සිට වර්තමානය දක්වා ආරක්ෂා කර ගැනීමට හැකි වී ඇත්තේ ඉගැන්වීම් ක්රමවේදය සාර්ථකව පැවති බැවින් බව නිගමනය කළ හැකි ය. (රාජපක්ෂ,2004) මේ ආකාරයට එක් එක් ගුරු පරම්පරාවන් විසින් තම පරපුරට උරුම වූ දැනුම් සම්භාරය අනාගත පරපුරට සාර්ථක ලෙස දායාද කිරීම සිදු විය. ගුරු ගෘහීය අධ්යාපන ක්රමය තුළ සිදු වූ අඩුපාඩුවක් ලෙස ගුරු මුෂ්ඨිය වශයෙන් යම් ශිල්ප කොටස් ගරුවරයා විසින් තම ශිෂ්යාට ලබා නොදීම දැක්විය හැකිවේ. මෙම ලක්ෂණය උඩරට, පහතරට හා සබරගමු යන සම්ප්රදායත්රයටම පොදු වූ අංග ලක්ෂණයකි.
ගුරු ගෘහීය අධ්යාපනය මගින් බිහිවන නවක නර්තන ශිල්පීන් සමාජගත කිරීම ද ඉතා උසස් ආකාරයට අතීත අධ්යාපන ක්රමය තුළ සිදු විය. පහතරට හා සබරගමු නර්තන සම්ප්රදායයේ එකී අවස්ථාව මඩු බැසීම, කළ එළි මඩු බැසීම, කළ එළි බැසීම, කළ එළි මඩු මංගල්යය, මංගල මඩුව, කළ එළිය යන පදවලින් හැඳින්වේ. උඩරට නර්තන සම්ප්රදායේ මෙකී අවස්ථාව හිස වෙස් තැබීමේ මංගල්යය, හිස වෙස් බැඳීමේ මංගල්යය, වෙස් මංගල්යය, හිස වෙස් තැබීමේ නැකැත් මංගල්යය ආදී පදවලින් හඳුන්වනු ලැබේ.
සියවස් ගණනාවක් තිස්සේ නර්තන කලාව මෙන්ම දේශීය දැනුම් පද්ධතිය ආරක්ෂා කර ගෙන පවත්වාගෙන ආ ගුරු ගෘහීය අධ්යාපන ක්රමය පෘතුගීසි සහ ලන්දේසි පාලන ක්රමයන් යටතේ බිඳ වැටීම ආරම්භ විය. එය 1815 ඉංගි්රසි ආක්රමණයත් සමඟ වඩා ති්රව්රරව සිදු වන්නට විය. මෙරට සමාජ, දේශපාලන, ආර්ථික හා සංස්කෘතික යන සියලූ අංග වලට ඉංගි්රසි ආක්රමණය එල්ල වීමේ ප්රතිඵලයක් ලෙස අප සතුව පැවති ගුරු ගෘහීය අධ්යාපන රටාව ක්රමයෙන් බිඳ වැටෙන්නට විය.
වැඩවසම් සමාජ රටාව වෙනස් කිරීමට අවශ්ය වූ බි්රතාන්ය පාලකයින්ට ලාංකේය කලා ශිල්ප විධික්රම පවත්වා ගෙන ගිය ශිල්ප ශ්රේණි පිළිවෙත ද වෙනස් කිරීමට අවශ්ය විය. ලාංකේය අධ්යාපන ක්රමවේදය බිඳ වැටීමට විදේශිකයන්ගේ පාලන කි්රයාවන් ද හේතු විය. ගුරු ගෘහීය ශිල්පායතන සතුව පැවති පුස්කොල පොත් වෙස් මුහුණු සහ වාද්ය භාණ්ඩද ඇතැම් විදේශීය පාලකයන් විසින් රැගෙන ගොස් සුරක්ෂිත වන පරිදි විදේශීය කෞතුකාගාර වල තැන්පත් කර ගැනීමද ඒවා විනාශ කර දැමීමද සිදු විය. මෙම තත්වයන් ගුරු ගෘහීය අධ්යාපන ක්රමයේ පැවැත්මට අභියෝගයක් විය. එසේම ගුරු ගෘහීය අධ්යාපන ක්රමය වෙනස් වීමත් සමඟ එතෙක් අධ්යාපන ක්රමය තුළ තිබූ යම් යම් සීමාවන් ඉවත් වීම ද සිදු විය. විවිධ සංස්කෘතික හා සමාජ සීමාවන් සමඟ සීමිත පිරිසකට පමණක් හිමි වී තිබු නර්තන අධ්යාපනය සැමට විවිර වීමේ කි්රයාවලිය ද ආරම්භ විය.
ගුරු ගෘහීය අධ්යාපන ක්රමය බිඳවැටීම සමඟ දේශීය නර්තනයේ පැවති බොහෝ සිරිත් විරිත් මෙන්ම හර පද්ධතින් ද බිඳ වැටීමකට ලක්විය. එමෙන්ම යම් සාධනී ලක්ෂණයන් ද නර්තන සම්ප්රදායයන් වඩා ගොඩනැගෙන්නට විය. ශාන්තිකර්ම සහ පුද පූජා විධි වලට පමණක් සීමා වී තිබූ දේශීය නර්තන සම්ප්රදායයන් ප්රාසංගික වශයෙන් වේදීකාවට උචිත ලෙස සකස් වීමේ ආරම්භය ගුරු ගෘහීය අධ්යාපනයෙන් නර්තනය ඉවත් වීම සමඟ සිදු විය. විශේෂයෙන් ම කාන්තාවන්ට නර්තන කාලවට සම්බන්ධ වීමට අවස්ථාව ද විදේශීය අධ්යාපන ක්රම අනුව නර්තන අධ්යාපනය හැඩ ගැසීමත් සමඟ සිදුවිය. කාලානූරූපව නර්තන අධ්යාපනයේ සිදු වූ වෙනස්කම් සමඟ ම ගුරු ගෘහීය අධ්යාපන ක්රමය තුළ තිබූ උසස් ගුණාංගද අප අතින් ගිලිහි යාම ද නොදැනීම සිදු විය. 1930 දශකය නව නර්තනයේ ආරම්භය, කාන්තාවන් නර්තන කාලවට සම්බන්ධ වීම ආදී කාරණාවන් නර්තන අධ්යාපනයේ ඉක්මන් වෙනසට බෙහෙවින් බලපාන ලදි
සටහන දිනේෂ් ජයසිංහ
අපගේ ෆේස්බුක් පිටුව හා සම්බන්ධ වන්න
ආශි්රත ග්රන්ථ හා ලිපි
නර්තනය හා ශි්ර ලාංකේය ගුරු කුල සම්ප්රදාය, වෛද්යවතී රාජපක්ෂ, ලලිත කලා සාර සංග්රය - 3.
ශි්ර ලංකාවේ නර්තන විෂය ක්ෂේත්රය හා සම්බන්ධ පාසල් විභාග ක්රම එහි අභිවෘද්ධියට හේතුවක් වීද ?, ධම්මිකා ලංකාතිලක, ලලිත කලා සාර සංග්රහය - 3.
පැරණි ශි්ර ලංකාවේ නර්තන ගුරු කුලයේ හි පැවති අධ්යාපනික සංස්කෘතික කි්රයාවලි වෙනස් වීටම බලපෑ සමාජ පසුබිම, වෛද්යවතී රාජපක්ෂ, නර්තන චින්තා.
ශි්ර ලාංකික නර්තනයේ විකාශනය, තිස්ස කාරියවසම්.
රංගන පළමුවැනි කාණ්ඩය, තැන්වැනි කලාපය, සෞන්දර්ය අධ්යයන ආයතනයේ ශාස්තී්රය සංග්රහය
රුහුණු නැටුම් සිද්ධාන්ත, කාලිංග ඔබේවංශ
ශී්ර ලංකාවේ පාසල් ක්රමයෙන් බාහිර අධ්යාපනය.
(අධ්යාපන කටයුතු සඳහා අවැසි ලෙස උපුටා ගන්න, මෙම ලිපිය වෙනත් තැනක පල කරන්නේ නම් කතෘ අයිතිය ලබා දීමට කාරුණික වන්න)
Hello, my name is Jack Sparrow. I'm a 50 year old self-employed Pirate from the Caribbean.